Alfabet norweski: 29 liter, æ ø å i jak je wpisać

Ma 29 liter: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Æ Ø Å. Nazwy liter przydają się przede wszystkim przy literowaniu nazwiska i adresu – o to poproszą cię przez telefon, u lekarza czy w banku, a polskie nazwiska Norwegowie często proszą o przeliterowanie.

Æ brzmi jak bardzo otwarte e, prawie a; ø to e wymawiane z ustami zaokrąglonymi jak do o (jak niemieckie ö); a å brzmi jak polskie o. To osobne samogłoski, nie ozdobniki: zamiana jednej na drugą zmienia słowo.

• være

  być

  æ: otwarte, długie e.

• lære

  uczyć się, uczyć

• øl

  piwo

  ø: powiedz „e” z ustami ułożonymi do „o”.

• brød

  chleb

  Końcowe d jest nieme: „brø”.

• år

  rok

  å: jak długie polskie o.

• på

  na, w

Pułapką jest zwykłe o: w wielu słowach brzmi prawie jak polskie u. Bok („książka”) wymawia się prawie „buk”, a sol („słońce”) prawie „sul”. Dlatego gdy słyszysz dźwięk o, pisownia to często å. Więcej o tym w tekście o wymowie norweskiej.

Większość liter brzmi podobnie jak po polsku, ale kilka warto opanować od początku:

• Y to nie polskie y! To i wymawiane z zaokrąglonymi ustami, jak niemieckie ü: by („miasto”), ny („nowy”).
• U jest bardziej przednie niż polskie u, trochę w stronę y z zaokrąglonymi ustami: hus („dom”), du („ty”).
• J brzmi jak polskie j: ja („tak”), jobb („praca”).
• H to lekki wydech, słabszy niż polskie h: hus, hei.
• W jest rzadkie i wymawia się je jak v, czyli polskie w.
• R na wschodzie to krótkie uderzenie języka, podobne do polskiego r; na zachodzie i południu często gardłowe.

Litery c, q, w, x i z pojawiają się prawie tylko w imionach i zapożyczeniach. Wiele obcych słów zapisuje się po norwesku, co na początku wygląda dziwnie:

• sjokolade

  czekolada

  sj brzmi jak polskie sz.

• stasjon

  stacja

• sjåfør

  kierowca, szofer

• byrå

  biuro, agencja

• kafé

  kawiarnia

• pizza, zoo, taxi

  pizza, zoo, taksówka

  Zapożyczenia, które zachowały z i x.

Na telefonie wystarczy przytrzymać literę: przytrzymaj a, żeby zobaczyć æ i å, a o, żeby zobaczyć ø. Na komputerze najwygodniej dodać norweski układ klawiatury, w którym å jest obok P, a ø i æ obok L.

• iPhone i Android: przytrzymaj a albo o lub dodaj klawiaturę „Norsk” w ustawieniach języka.
• Windows: dodaj język norweski (bokmål) w Ustawieniach albo użyj Alt + 0230 (æ), Alt + 0248 (ø), Alt + 0229 (å) na klawiaturze numerycznej.
• Mac (układ angielski US): Option + ' daje æ, Option + o daje ø, a Option + a daje å. Z Shiftem – wielkie litery.
• Jeśli nie możesz ich użyć (adres e-mail, login), pisz ae, oe, aa: Bjørn → Bjoern.

Æ, Ø i Å stoją po Z, więc w słowniku czy na liście nazwisk år znajdziesz na samym końcu, a nie obok arbeid. Wiele nazwisk zachowało starszy zapis aa zamiast å (Haaland, Aasen) i na norweskich listach często sortuje się je tak, jakby zaczynały się od å.

• arbeid … zebra … ærlig … øye … åpen

  praca … zebra … uczciwy … oko … otwarty

  Norweska kolejność alfabetyczna.