Przymiotniki w języku norweskim: odmiana, forma określona i stopniowanie

Przymiotnik zgadza się z rodzajem i liczbą rzeczownika: forma podstawowa dla rodzaju męskiego i żeńskiego, -t dla nijakiego i -e w liczbie mnogiej. Końcówka jest taka sama przed rzeczownikiem i po czasowniku er („jest”). Jeśli rodzaje nadal sprawiają ci kłopot, zajrzyj najpierw do tekstu o rodzajnikach w języku norweskim.

Rzeczowniki żeńskie można pisać z ei i -a (ei dør, døra) albo z en i -en (en dør, døren) – obie formy są poprawne w bokmål. Przymiotnik się przy tym nie zmienia.

Niektóre przymiotniki nie dostają -t w rodzaju nijakim, a kilka nie zmienia się wcale. Wyjątki układają się w jasne grupy:

• Zakończone na -ig: et viktig møte (ważne spotkanie), bez -t.
• Zakończone na -isk i narodowości na -sk: et praktisk råd, et norsk ord.
• Zakończone już na -t: et svart hus, et lett språk.
• Zakończone na akcentowaną samogłoskę: podwójne t, ny → nytt, blå → blått, fri → fritt.
• Zakończone na podwójną spółgłoskę: upraszczają ją, grønn → et grønt eple.
• Nieodmienne: zakończone na -e (moderne, stille) oraz bra: et bra forslag, bra folk.

Gdy rzeczownik w formie określonej ma przy sobie przymiotnik, norweski zaznacza określoność dwa razy: słowem den/det/de z przodu i końcówką rzeczownika (den store bilen, „ten duży samochód”). Przymiotnik ma wtedy zawsze -e, bez względu na rodzaj.

Po zaimku dzierżawczym oraz po denne/dette/disse („ten/to/te”) przymiotnik też ma -e: min nye jobb („moja nowa praca”), dette gamle huset („ten stary dom”).

• Den nye kollegaen er fra Polen.

  Nowy kolega jest z Polski.

• Vi bor i det gule huset.

  Mieszkamy w tym żółtym domu.

• De små barna sover.

  Małe dzieci śpią.

Najważniejsze nieregularne przymiotniki to liten („mały”), annen („inny”) oraz te zakończone na -el, -en i -er, które tracą samogłoskę przed -e. Używa się ich codziennie, więc warto je zapamiętać.

• en liten gutt, ei lita jente, et lite barn

  mały chłopiec, mała dziewczynka, małe dziecko

• den lille gutten, de små barna

  ten mały chłopiec, te małe dzieci

  Forma określona l. poj.: lille; l. mnoga: små.

• Har du en annen størrelse?

  Masz inny rozmiar?

Ogólna zasada to końcówka -ere w stopniu wyższym i -est w najwyższym: fin – finere – finest. Przymiotniki na -ig dostają tylko -st: billig – billigere – billigst. „Niż” to enn: Oslo er større enn Bergen.

Długie przymiotniki, zwłaszcza na -isk, i wiele zapożyczeń stopniuje się opisowo z mer i mest, jak polskie „bardziej” i „najbardziej”: mer praktisk, mest interessant. Stopień wyższy się nie odmienia, a najwyższy po den/det/de dostaje -e: den største byen, det beste valget.

• Denne jakka er billigere enn den andre.

  Ta kurtka jest tańsza niż tamta.

• Det er den beste løsningen.

  To najlepsze rozwiązanie.

• Norsk er mer logisk enn jeg trodde.

  Norweski jest bardziej logiczny, niż myślałem.